На бирже курсовых и дипломных проектов можно найти образцы готовых работ или получить помощь в написании уникальных курсовых работ, дипломов, лабораторных работ, контрольных работ, диссертаций, рефератов. Так же вы мажете самостоятельно повысить уникальность своей работы для прохождения проверки на плагиат всего за несколько минут.

ЛИЧНЫЙ КАБИНЕТ 

 

Здравствуйте гость!

 

Логин:

Пароль:

 

Запомнить

 

 

Забыли пароль? Регистрация

Повышение уникальности

Предлагаем нашим посетителям воспользоваться бесплатным программным обеспечением «StudentHelp», которое позволит вам всего за несколько минут, выполнить повышение уникальности любого файла в формате MS Word. После такого повышения уникальности, ваша работа легко пройдете проверку в системах антиплагиат вуз, antiplagiat.ru, etxt.ru или advego.ru. Программа «StudentHelp» работает по уникальной технологии и при повышении уникальности не вставляет в текст скрытых символов, и даже если препод скопирует текст в блокнот – не увидит ни каких отличий от текста в Word файле.

Результат поиска


Наименование:


доклад Фразеология у лiчбах

Информация:

Тип работы: доклад. Добавлен: 30.05.2012. Сдан: 2010. Страниц: 5. Уникальность по antiplagiat.ru: < 30%

Описание (план):


 


 


                      ФРАЗЕАЛОГІЯ Ў ЛІЧБАХ 

  Пры вывучэнні той ці іншай моўнай з’явы (асабліва ў лексікалогіі і фразеалогіі) яе якасная характарыстыка непазбежна павінна дапаўняцца колькаснымі паказчыкамі. Неабходнасць статыстычных ацэнак вымагаецца тым, што аб’ектыўныя ўласцівасці моунай з’явы ўвасабляюцца не толькі ў якасных, але і ў колькасных прадметах. Колькасныя характарыстыкі дапагаюць выяўленню самой прыроды слова ці фразеалагізма, дазваляюць адрозніваць тыповае ад нетыповага, пашыранае ад рэдкаснага ці нават адзінкавага. “Трэба часцей скарыстоўваць у мовазнаўстве колькаснае, матыматычнае, - пісау І. А. Бадуэн дэ Куртэнэ, - і такім чынам пріблізіць яго усё больш і больш да навук дакладных”.
  Калі звярнуцца да сучаснай  беларускай ( а таксама рускай) лінгвістычнай  літаратуры, то няцяжка заўважыць,  што ў манаграфіях, навучальных  дапаможніках і артыкулах іх  аўтары звычайна оба зусім  абмінаюць колькасныя характарыстыкі  моўных з’яў, або абмяжоўваюцца  адгаворкамі неакрэсленага характару.  Вось некалькі прыкладаў з  навучальнага дапаможніка для  універсітэтаў: “Мноства слоў  маюць не адно, а два і больш  значэнняў”; “Фразеалагізмы ў значнай  сваёй частцы  монасемантычныя…  У параўнанні з мнагазначнасцю  слоў полісемія фразеалагічных  адзінак – з’ява абмежаваная”; “ Значнай частцы фразеалагізмаў  уласціва варыянтнасць”; “Кніжных  фразеалагізмаў у сучаснай беларускай  літаратурнай мове параўнальна  нямнога”.
  Іншы раз у мовазнаўчых працах  падаюцца нічым не пацверджаныя  звесткі, якія дэзінфармуюць чытача, уводзяць яго ў зман. Напрыклад,  у навучальным дапаможніку чытаем: “Калі параўнаюць у колькасных  адносінах лексічную і фразеалагічную  мнагазначнасць, то можно адзначыць,  што большасць слоў з’яўляюцца  мнагазначнымі, а большасць фразеалагізмаў  мае па адным значэнні”. Яшчэ  ў адной працы сцвярджаецца, што  каля 80% слоў любой мовы, пададзеных  у вялікіх нацыянальных слоўніках,  належаць да мнагазначных. Параўнаем  таксама: “Большасць слоў у  лексіцы беларускай мовы складаюць  мнагазначныя словы”.
  Прыведзеныя вышэй сцвярджэнні  не адпавядаюць аб’ектыўнай ісціне. Папершае, у любой мове мнагазначных  слоў не больш, а куды менш, чым адназначных. Так, у 1-м  томе ІТлумачальнага слоўніка  беларускай мовы з 16 354 слоў на долю мнагазначных прыпадае толькі 3 908 слоў, у 2-м томе з 19 269 слоў толькі 4 222 мнагазначныя словы. Прыкладна такія ж колькасныя паказчыкі мнагазначнасці і адназначнасці выяўляюцца і ў іншых мовах ( напрыклад, рускай і французскай): толькі чацвёртая частка слоў  -  мнагазначныя.    Па – другое, мнагазначнасць у фразеалогіі не такая ўжо рэдкая і абмежаная з’ява, як сцвярджаецца ў прыведзеных выказваннях.
  У “Фразеалагічным слоўніку беларускай  мовы” атрымалі семантычную,  граматычную і стылістычную характарыстыку 5 755 фразеалагізмаў нашай літаратурнай мовы, у ім паказаны таксама сінанімічныя і антанімічныя сувязі паміж выразамі. Паводле гэтага слоўніка, на долю мнагазначных прыходзіцца 873 фразеалагізмы, або 15% ад агульнай колькасці . Абсалютная большасць выразаў мае па 2 значэнні ( напрыклад: з рукамі адарваць, сабакамі сена касіць). Трохзначных фразеалагізмаў – 123 (адзін на адзін, зямлю грызці, як на далоні і інш.), чатырохзначных – 25 (без аглядкі, даваць дыхту, сам праз сябе і інш.), пяцізначных – 7 (на ўвесь рост, на руках,сам па сабе,ставіць на ногі і інш), адзін выраз(разяўляць рот) мае 6 значэнняў.
У галіне фразеалогіі даволі часта  назіраецца такая з’ява, як варыянтнасць, або здольнасць аднаго і таго ж  фразеалагізма выступаць у дзвюх, а то і болей разнавіднасцях, узаемазамяняльных  у любым кантэксце. З’явай варыянтнасці ахоплены каля 1620 фразеалагізмаў, што  складае 28% ад іх агульнай колькасці. Замена аднаго слова-кампанента другім або  вар’іраванні іншага характару (фанетычнага, акцэнтнага, словаўтваральнага, марфалагічнага) заўсёды адбываюцца ў межах той  самай сінтаксічнай канструкцыі. Калі фразеалагізмы, тоесныя ў сэнсавых і стылістычных адносінах, маюць  неаднолькавую сінтаксічную структуру, то гэта ўжо не варыянты, а сінонімы. Так, павінны кваліфікавацца не як варыянты, а як неаднаструктурныя фразеалагічныя сінонімы, напрыклад, выразы: вылазіць бокам – вылазіць праз бок; карона з галавы не спадзе ( ў каго, каму ) – карона не спазде(з каго). Выключэнне складаюць фразеалагізмы з факультатыўнымі кампанентамі ў іх складзе, здольныя ўжывацца то ў поўным, то ў скарочаным выглядзе. Такія варыянты (тыпу: рассыпацца <дробным> макам, малочныя рэкі <з кісельнымі берагамі>, кум каралю <і сват міністру>) найбольш правамерна называюць канструктыўна-колькаснымі (а не эліпсаванымі ці рэдукаванымі, як іх называюць нярэдка), бо, скажам, варыянты малочныя рэкі  і малочныя рэкі з кісельнымі берагамі   адрозніваюцца адзін ад аднаго сваёй канструкцыяй і колькасцю кампанентаў, адзін з гэтых варыянтаў выкарыстоўваецца ў сваёй поўнай, нескарочанай форме, а другі – у эліпсаваным, рэдукаваным выглядзе.
Пераважаюць лексічныя варыянты. Іх – 660, напрыклад: дурыць(тлуміць, марочыць, чмуріць, чмуціць) галаву, і (кожны) жук і жаба. Іншыя віды варыянтнасці:
--- канструктыўна-колькасці – 180(ставіць<Богу> свечку, цішэй вады< і> ніжэй травы, за пусты мех < а ў мяху смех>);
--- словаўтваральныя – каля 180(стрыгчы пад адзін грабянец (грэбень), сыходзіць (сходзіць) з поля, удоўж (уздоўж) і ўпоперак);
--- марфалагічныя – звыш 180( пароць пальцам (пальцамі), як мёртваму прыпаркі ( прыпарка), зводзіць вочы (вока);
--- акцэнтная – 29 ( абіваць бакі (бокі), супраць (супроць) ліха на ўзгорачку, на ласкавым (ласкавым) хлебе);
--- фанетычныя – 36(шэрая (шарая) гадзіна, каліф (халів) на час, на сваёй скуры (шкуры).
Апрача  гэтага, значную групу складаюць  камбінаваныя варыянты (іх – 360), у якіх спалучаюцца розныя віды вар’іравання: трэсці кішень (кішеню, панчоху), у Бога цяля ( цялятка) украў ( з’еў), як уюн ( вуж) на <гарачай> патэльні ( скаварадзе).
Пра тое, што фразеалагізмы ўступаюць  у сінанімічныя і антанімічныя адносіны, у навуковай літаратуры звычайна гаворыцца гэтак жа няпэўна, а  то і памылкова, як і пра іншыя  фразеалагічныя з’явы. Напрыклад, чытаем: “ Многія фразеалагізмы складаюць  сінанімічныя групы… Сінанімічныя фразеалагічныя рады ў  адрозненне ад лексічных  радоў складаюцца звычайна з невялікай  колькасці адзінак. Часцей за ўсё  яны ўключаюць у сябе два аднаструктурныя  фразеалагізмы…” і  “ Не ўсе  фразеалагізмы, як і не ўсё словы, маюць антонімы”.
Калі  параўнаць сінанімічнасць у лексічным  і фразеалагічным складзе беларускай мовы, то можна выявіць, што фразеалагізмы  значна часцей, чым словы, уступаюць  у сінанімічныя сувязі. Як засведчана ў “Слоўніку сінонімаў і блізказначных  слоў” М. К. Клышкі, толькі прыкладна  дзесятая частка слоў ( каля 11 тысяч ) аб’ядноўваецца ў сінанімічныя рады ( іх каля 1 900). У фразеалогіі ж абсалютная большасць фразеалагізмаў ( а менавіта 3 559 адзінак, ці 62% ад агульнай колькасці ) ахоплена сінанімічнымі сувязі.
Сінанімічныя  рады, у якія ўваходзяць два фразеалагізмы, сустракаюцца ў 4 разы радзей, чым сінанімічныя рады, што складаюцца з трох і  значна больш фразелагічных адзінак. Так, у сінанімічны рад з агульным значэннем спрытна, хітра, ашукваць, падманваць аб’ядноўваюцца 30 фразеалагізмаў: абводзіць вакол пальца ( каго ), абуваць у лапці ( каго ), бакі забіваць ( каму ), браць на арапа ( каго ), браць на Бога ( каго ), браць на вудачку ( каго), браць на мушку ( каго ), вадзіць за нос ( каго ), вешаць лапшу на вушы ( каму ), віляць хвастом ( у 1 значэнні ), выводзіць у поле ( каго ), гнуць дугі, гуляць у ката і мышку, дурыць галаву ( каму ) (у 1 значэнні), задурыць галаву (каму), замазваць вочы (каму), замыльваць вочы (каму), запаўняць арапа (каму), кампасіраваць мазгі (каму), корчыць дурня ( у 1 значэнні ), круціць хвастом (у 1 значэнні), муціць галаву ( каму ), настаўляць акуляры (каму), прадаць (каго) і грошы палічыць, пудрыць мазгі (каму), пускаць пыл у вочы (каму), сляпіць вочы (каму) (у 1 значэнні), травіць баладу ( у 2 значэннях), туманіць вочы (каму), туманіць галаву (каму).
Найбольшая  колькасць фразеалагізмаў (55) уваходзіць у сінанімічны рад, які ўзначальваецца дамінантнай хоць адбаўляй са значэннем вельмі многа: адбою няма ( ад каго ) ( у 1 значэнні), ад пуза ( у 2 значэннях ), без ліку, без меры (у 1 значэнні ), будзь здароў (у 2 значэннях), бяры не хачу ( чаго ),валіцца праз горла ( у каго ), вышэй галавы ( чаго ), да гібелі (каго, чаго), дай Бог ( у 4 значэннях ), дай Бог кожнаму ( у 3 значэннях ), да ліха (у 1 значэнні), да Масквы ракам не пераставіш ( каго ), да халеры ( каго, чаго ), да хваробы (у 2 значэннях), да чорта ( у 3 значэннях), з горла лезе ( у каго ), імя ( каму, чаму ), легіён, канца- краю не відаць (чаму) ( у 3 значэннях), колькі ўлезе (у 2 значэннях), колькі хочаш ( у 1 значэнні ), мора разліўное ( у 2 значэннях ), на валовай скуры не спішаш ( чаго ), не кот наплакаў ( у 1 значэнні ), непачаты край ( чаго ), не хаханькі ( у 2 значэннях ), пальцам не праткнуць ( каго ), па самае горла ( у 3 значэннях ), па самую завязку ( у 3 значэннях ), па самыя вушы ( у 4 значэннях ), плюнуць некуды, повен рот, праз меру ( у 1 значэнні ), сорак саракоў ( чаго), у кожнай кішені па жмені ( каго ), хоць гаць гаці (каго, чаго, кім, чым ), хоць заваліся ( чаго ), хоць заваліся ( чаго ), хоць плот гарадзі ( кім, чаго ), хоць ты махалам махай ( у 2 значэннях ), цераз край ( чаго ),цьма цьмушчая ( каго, чаго ), цераз воз ( каго, чаго ), чортава гібель ( каго, чаго ), чортава процьма ( каго, чаго ), чорт што ( чаго ), як бобу ( каго ), як гразі ( чаго ), як дроў, як завязаць ( у 2 значэннях), як на дзяды ( у 2 значэннях ),як сабак нярэзаных ( каго ).
Як  відаць з прыведзеных прыкладаў, раней працытаванае сцвярджэнне, нібыта сінанімічныя рады часцей за ўсё ўключаюць  у сябе аднаструктурныя фразеалагізмы, не падмацоўваецца, а абвяргаецца. Выразы, аднолькавыя паводле сваёй структуры, пабудаваныя па адной і той  жа мадэлі, аб’ядноўваюцца ў сінанімічны  рад вельмі рэдка, напрыклад: як ветрам абдало – як агнём апякло; як нажом адрэзаў – як сякерай адсёк. У сінанімічныя групы найчасцей уваходзяць рознасруктурныя фразеалагізмы: адзін на адзін – вока на вока ( у 1 значэнні ) – з вока на вока-на чатыры вокі – сам – насам ( у 1 значэнні ), а таксама падобнаструктурныя, г. зн. Такія, у якіх граматычна галоўны кампанент выражаны аднолькавай часцінай мовы (напрыклад, дзеясловам), а іншыя кампаненты звязаны з галоўным па – рознаму, не па аднолькавай схеме; параўнаем, напрыклад, падобнаструктурныя выразы з пададзенага вышэй сінанімічнага рада: абводзіць вакол пальца – абуваць у лапці – бакі забіваць – браць на арапа – вадзіць за нос – вешаць лапшу – віляць хвастом – выводзіць у поле… У сінанімічнам радзе, якія пачынаецца дамінантай хоць адбаўляць, переважаюць рознаструктурныя фразеалагізмы, ёсць  у ім і аданаструктурныя ( хоць заваліся – хоць заліся; непачаты край – чортава гібель – чортава процьма; як бобу – як гразі – як дроў ) і падобнаструктурныя фразеалагізмы ( валіцца цераз горла – з горла лезе ).
Сінанімія фразеалагізмаў цесна звязана з  іх мнагазначнасцю. Калі фразеалагізм мае не адно, а некалькі значэнняў, то кожнае яго значэнне можа мець свае сінанімічныя сувязі. Так, выраз пальчыкі абліжаш мае два значэнні, кожнае з іх утварае свій сінанімічны рад, які складаецца з фразеалагізмаў, розных для кожнага значэння. Бывае і так, што розныя значэні аднаго мнагазначнага фразеалагізма супадаюць са значэннямі другога мнагазначнага фразеалагізма. Напрыклад, трохзначны выраз адзін на адзін мае тры сінанімічныя рады, у кожны з якіх, апрача іншых фразеалагізмаў, уваходзіць адным са сваіх значэнняў і выраз сам – насам. Іншы раз не ўсе значэнні мнагазначнага фразеалагізма ўтвараюць сінанімічныя рады. Так, чатырохзначны фразеалагізм без аглядкі толькі ў двух значэннях уступае ў сінанімічныя адносіны з іншымі выразамі. 

Што да фразеалагічнай антаніміі, то яна  значна радзейшая з’ява, чым сінанімія. Паводле нашых падлікаў, толькі 412 фразеалагізмаў, або 7% ад агульнай колькасці, уступаюць у антанімічныя адносіны з іншымі фразеалагізмамі.
    У антанімічныя рады найчасцей аб’ядноўваюцца аднаструктурныя ці падобнаструктурныя фразеалагізмы: іграць ролю – скідаць маску; блакітная кроў – чорная костка; весці рэй – іграць другую скрыпку.Сярод фразеалагізмаў гэтых двух структурных тыпаў даволі часта трапляюць такія, у складзе якіх ёсць адзін або некалькі агульных кампанентаў: цяжкі на пад’ём; з аглядкай – без аглядкі; у вочы – за вочы. Ёсць сярод фразеалагічных антонімаў і рознаструктурныя: хоць зубы выберы – на адно вока; на ўсе ногі – як чарапаха.
Варта адзначыць адну з асаблівасцей фразеалагічнай антаніміі ў параўнанні з лексічнай. Словы-антонімы часцей за ўсё аб’ядноўваюцца ў замкнёныя пары: высокі – наізкі, жыццё – смерць,дзень – ноч. Зрэдку антанімічны рад можа складацца з трох слоў, прычым у такім разе два з іх – аднакаранёвыя: праўда – хлусня, няпраўда; кепска – добра, някепска;
У фразеалогіі таксама пераважаюць  антанімічныя рады з двух фразеалагізмаў. Аднак разам з тым больш  як трэцяя частка фразеалагізмаў, ахопленых  антанімічнымі адносінамі, утварае  мнагачленныя антанімічныя рады. І  адбываецца гэта таму, што некаторыя  фразеалагізмы ўступаюць у антанімічныя адносіны з такімі фразеалагізмамі (з кожным паасобку), якія ў сваю чаргу  аб’ядноўваюцца у сінанімічны рад. Параўнаем напрыклад: язык гладка ходзіць (у каго, чый); язык дрэнна падвешаны (у каго); язык добра  падвешаны( у каго ); язык на шарнірах ( у каго ) – язык дрэнна падвешаны ( у каго ). У выніку атрымліваецца яшчэ адзін, ужо мнагачленны антанімічны рад: язык дрэнна падвешаны ( у каго ) – язык гладка ходзіць ( у каго, чый ), язык добра падвешаны ( у каго ), язык на шарнірах ( у каго ).Сустракаецца нямала фразеалагізмаў, якія маюць па 10 і болей антонімаў, напрыклад: светлая галава – 14, душы паслухваўшы – 15, закасаўшы рукавы – 15, як чарапаха – 30.
На  заканчэнне некалькі слоў пра колькасную характарыстыку стылявых разрадаў у  фразеалогіі.
и т.д.................


Перейти к полному тексту работы


Скачать работу с онлайн повышением уникальности до 90% по antiplagiat.ru, etxt.ru или advego.ru


Смотреть полный текст работы бесплатно


Смотреть похожие работы


* Примечание. Уникальность работы указана на дату публикации, текущее значение может отличаться от указанного.