Здесь можно найти учебные материалы, которые помогут вам в написании курсовых работ, дипломов, контрольных работ и рефератов. Так же вы мажете самостоятельно повысить уникальность своей работы для прохождения проверки на плагиат всего за несколько минут.

ЛИЧНЫЙ КАБИНЕТ 

 

Здравствуйте гость!

 

Логин:

Пароль:

 

Запомнить

 

 

Забыли пароль? Регистрация

Повышение уникальности

Предлагаем нашим посетителям воспользоваться бесплатным программным обеспечением «StudentHelp», которое позволит вам всего за несколько минут, выполнить повышение уникальности любого файла в формате MS Word. После такого повышения уникальности, ваша работа легко пройдете проверку в системах антиплагиат вуз, antiplagiat.ru, etxt.ru или advego.ru. Программа «StudentHelp» работает по уникальной технологии и при повышении уникальности не вставляет в текст скрытых символов, и даже если препод скопирует текст в блокнот – не увидит ни каких отличий от текста в Word файле.

Результат поиска


Наименование:


Курсовик Жыццёвая прастора насельнцтва Беларус ?V-?V стст.

Информация:

Тип работы: Курсовик. Добавлен: 7.4.2013. Сдан: 2010. Страниц: 48. Уникальность по antiplagiat.ru: < 30%

Описание (план):


Оглавление

Стр.
УВОДЗІНЫ……………………………………………………………………. 3-6
1. САЦЫЯЛЬНАЯ СТРУКТУРА ГРАМАДСТВА НА БЕЛАРУСІ Ў XIV-XVI СТСТ……………………………………………………………………...
7-12
1.1.Прывілеяванае свецкае саслоўе…………………………….................. 7-8
1.2.Духоўнае саслоўе………………………………………………………. 8-9
1.3.Гараджане і сяляне……………………………………........................... 9-12
2.ТАПАГРАФІЧНАЯ СТРУКТУРА ГАРАДОЎ, МЯСТЭЧАК І ВЁСАК НА БЕЛАРУСІ Ў XIV-XVI СТСТ……………………………………………
13-23
2.1. Тапаграфічная структура гарадоў ……………………………...…… 13-16
2.2. Тапаграфічная структура мястэчак ……………………………...….. 16-20
2.3. Тапаграфічная структура вёсак ……………………………...……… 20-23
3. ЭЛЕМЕНТЫ ГАРАДСКОЙ ЗАБУДОВЫ І ГАРАДСКОГА ДОБРАЎПАРАДКАВАННЯ НА БЕЛАРУСІ Ў XIV-XVI СТСТ.….............
24-34
3.1. Матэрыялы і тэхніка збудавання пабудоў……………...................... 24-29
3.2.Тыпы драўляных пабудоў…………………………….......................... 29-30
3.3. Камунальныя збудаванні…………………………………………….. 30-31

Введение

Жыццёвая прастора насельніцтва Беларусі ў XIV-XVI стст. паўплывала на фарміраванне ўзаемаадносін паміж людзьмі. Вывучэнне дадзенага пытання дазваляе лепш зразумець сацыяльную структуру тагачаснага грамадства, іх маёмасны і прававы статус, умовы жыцця і іх матэрыяльную культуру. Атрыманыя веды мінулага сучаснікі прымяняюць для вырашэння праблем, якія з’яўляюцца актуальнымі і ў наш час.
XIV-XVI стст. – з’яўляюцца самабытным гістарычным перыядам ў сярэднявечным мінулым беларускага народа. Гэта той час, калі беларускія землі ўваходзілі ў склад Вялікага княства Літоўскага. У многіх адносінах яны вызначалі сутнасць, накіраванасць, характар гэтай магутнай еўрапейскай дзяржавы.
Беларусь і ў пэўнай ступені іншыя ўсходнеславянскія землі былі тэрытарыяльнай, дэмаграфічнай, гаспадарчай, ваеннай, фінансавай, духоўнай асновай дзяржавы, вялікакняскага дамена. Тут закладваліся падмуркі самых вялікіх магнацкіх і царкоўных латыфундый, існавалі буйныя гарады.
У гэты перыяд упершыню продкі сучасных беларусаў пачалі асэнсоўваць сябе цэласным, непарыўным народам са сваёй гістарычнай спадчынай, культурай, светапоглядам, звычаямі, гаспадарскім і жыццёвым побытам.
Грэка-візантыйскае хрысціянства, што панавала на землях Русі, значна паўплывала на эвалюцыю літоўскага язычніцтва і хрысціянізацыю Літвы ў канцы XIV – пач. XV ст.
У XVI ст. на землях Беларусі і Літвы пачала развівацца культура еўрапейскага Адраджэння з яе высокімі духоўнымі здабыткамі і здзяйсненнямі. Спрыяльныя абставіны царкоўна-канфесійнай і этнаканфесійнай талерантнасці, росквіт гуманістычнай культуры, кнігадрукавання, асветніцтва, пашырэнне міжнародных і ў першую чаргу еўрапейскіх сувязей далі падставы пераемнікам духоўнай спадчыны Беларусі назваць гэтае стагоддзе, згодна з антычнай метафарай, новым залатым векам.
Прадметам дадзенага даследвання з’яўляецца жыццёвая прастора насельніцтва Беларусі ў XIV-XVI стст. Матэрыяльная культура і сацыяльна-эканамічнае развіццё Беларусі ў XIV-XVI стст. – аб’ектам даследвання.
Мэтай дадзенай працы з’яўляецца характарыстыка жыццёвай прасторы насельніцтва на Беларусі ў ?ІV-?VІ стст. З пастаўленай мэты вынікаюць наступныя задачы:
- Прааналізаваць разнастайнасць сацыяльнага складу грамадства;
- Вызнычыць асаблівасці тапаграфічнай структуры горада, мястэчка і вёскі;
- Адлюстраваць элементы гарадской забудовы і гарадскога добраўпарадкавання;
- Даць характарыстыку асаблівасцей матэрыяльнай культуры элітаранага насельніцтва, сярэдняга і жабрацкіх класаў.
Гісторыя – гэта не толькі памяць народа, але і падмурак, на якім ён будуе сваё жыццё. Немагчыма сабе ўявіць ніводнага паселішча, у якім не існавала б жыццё. Неад’емнай яго часткай з’яўляецца чалавек, які вакол сябе стварае сваю жыццёвую прастору.
Галоўным багаццем у сярэднія вякі была зямля. На працягу ?ІV-?V стст. амаль поўнасцю завяршыўся яе пераход у рукі феадалаў. Найбуйнейшым уласнікам зямлі была дзяржава ў асобе вялікага князя.
Найвышэйшы княжацкі тытул у дзяржаве займаў вялікі князь, які меў шэраг паўнамоцтваў. Род вялікага князя займаў у краіне цэнтральнае становішча. Частка членаў дынастыі, звычайна малодшыя сыны і браты вялікага князя, пастаянна знаходзіліся пры ім. Яны ўваходзілі ў склад невялікай дружыны, засядалі ў радзе, у якой ажыццяўлялася кіраўніцтва краінай і якая таксама выконвала функцыі накшталт галоўнага штаба.
У ?V-?VІ стст. паны з’ўляліся другой пасля князёў групай феадалаў паводле маёмаснага статусу, гэта самі знатныя, заможныя баяры і іх нашчадкі, якія мелі буйныя маёнткі.
Да прывілеяванага саслоўя шляхты па сваім сацыяльна-юрыдычным статусе адносілася і вышэйшае духавенства, якое складалася з прафесійных служак культу праваслаўя, рымска-каталіцкай, грэка-каталіцкай (уніяцкай), пратэстанцкіх, іудзейскай і мусульманскай канфесій.
Адметным саслоўем у Вялікім Княстве Літоўскім зяўлялася мяшчанства. Тэрмін "мяшчане" замацаваўся ў Беларусі за жыхарамі гарадоў прыблізна з 1460-х гт. і абазначаў асобнае падатковае саслоўе, якое ўключала ў сябе розныя катэгорыі гараджан-рамеснікаў, купцоў-гандляроў, служак, домаўладальнікаў і інш. Паняцці "мешчанін" і "гараджанін" у XV—XVI стст. не былі тоеснымі. Гараджанамі лічылі ўсіх, хто жыў у горадзе, мяшчанамі ж толькі тых, хто меў спецыяльныя льготы і перавагі.
Сялянства ў перыяд панавання феадальных адносін складала асноўную частку насельніцтва. Для сялян-слуг гэты перыяд адзначаны складваннем іх асноўнага кантынгенту і замацаваннем за імі пэўных павінасных комплексаў.
Узнікненне гарадоў на Беларусі - вынік развіцця эканомікі раннефеадальных адносін. Гарады ўзніклі пры паглыбленні грамадскага падзелу працы - аддзялення рамёстваў ад земляробства. Паводле свайго статуса ў ВКЛ гарады падзяляліся на вялікакняжацкія (каралеўскія) і прыватнаўласніцкія. Яны з’яўляліся ўмацаванымі паселішчамі, якія выконвалі комплекс функцый – эканамічных, адміністрацыйна-гаспадарчых, палітычных і культавых. Тагачасныя гарады мелі штучныя абарончыя збудаванні – роў і вал, якія ў пэўнай ступені гарантавалі бяспеку насельніцтва.
Самай дробнай урбаністычнай адзінкай сярэднявечча з’яўляліся мястэчкі, якія ўзніклі ў XIV ст. Большасць мястэчак фарміравалася каля ўжо існуючых двароў ці замкаў. Галоўнымі функцыямі мястэчак былі гандаль і абслугоўванне кірмашоў і гандлёвых сухапутных і водных шляхоў, на якіх і засноўваліся гэтыя паселішчы.
Найбольш распаўсюджаным тыпам населеных пунктаў сярэднявяковай Беларусі з’яўляліся вёскі (“сёлы”), якія ў XIV—XVI стст. складаліся з сялянскіх двароў («дымаў»), для сельскіх паселішчаў Беларусі XIV—XV стст. было характэрным размяшчэнне двароў паасобку або невялікімі групамі. Існавалі паселішчы з кучавой, радавай і вулічнымі забудовамі.
Таксама для гарадской інфрастуктуры XIV—XVI стст. з’яўлялася характэрным выкарыстанне вулічных маставых, розных сістэм для забяспячэння сцёку вады, якія былі прадстаўлены каналізацыйнымі адстойнікамі з водаадводамі, паглынальнымі і спалучальнымі калодзежамі, водаадводамі (калектарамі), вадазборнікамі (дрэнамі, вадацягамі). Гараджане клапаціліся аб падтрыманні правілаў санітарыі і выкарыстоўвалі сметнікі.
Праблема вывучэння насельніцтва на Беларусі ў XIV—XVI стст. не новая ў айчыннай гісторыі. Вывучэннем гэтага перыяду займаліся: Ляўко В.М., якая ў сваёй манаграфіі “Віцебск XIV-XVIII стст.: Стратыграфія, храналогія, сацыяльна-гістарычная тапаграфія і тэхналогія вытворчасці” на базе археалагічных крыніц разгледзіла розныя пытанні фармавання і развіцця гарадской тэрыторыі, узровень асобных вытворчасцяў, характар культурна-эканамічных узаемасувязяў Віцебска з іншымі рэгіёнамі ў XIV-XVIII стст. [19];
Дук Д.У. сваю манаграфію “Полацк XVI - XVIII стагоддзяў: нарысы тапаграфіі, гісторыі матэрыяльнай культуры і арганізацыі жыццёвай прасторы насельніцтва беларускага горада” прысвяціў гісторыі Полацка XVI — XVIII стст. На падставе археалагічных і пісьмовых крыніц прывёў характарыстыку развіцця тапаграфіі Полацка, асаблівасцей развіцця матэрыяльнай культуры і арганізацыі жыццёвай прасторы насельніцтва самага старажытнага горада Беларусі ў эпоху ранняга Новага часу. Прадставіў новыя звесткі аб развіцці тапаграфіі Полацка. Зрабіў ілюстраванае апісанне і сістэматызацыю даных пра асноўныя катэгорыі матэрыяльнай культуры. Упершыню ў гістарыяграфіі прапанаваў комплекснае вызначэнне асяроддзя і ўмоў штодзённага жыцця насельніцтва Полацка XVI - XVIII стст. [13].
Бунін А.В. і Саварэнская Т. Ф. у сваёй працы “Гісторыя горадабудаўнічага мастацтва. Рабаўладальніцкі і феадальны перыяды” разгледзілі горадабудаўнічае мастацтва рабаўладальніцкага і феадальнага перыядаў. Далі характарыстыку прыродных, сацыяльна-эканамічных і гісторыка-геаграфічных умоў розных раёнаў, якія паўплывалі на развіццё горадабудаўнічага мастацтва, якое грунтуецца на гісторыка-тапаграфічным прынцыпе, што мяркуе ўключэнне ў сферу вывучэння не толькі будынкаў рознага прызначэння, але і прыродна-ландшафтнага і мясцовага гісторыка-культурнага асяроддзя. Прааналізавалі як агульныя горадабудаўнічыя канцэпцыі, так і асобныя горадабудаўнічыя абекты [6];
Праца Доўнара А. Б. “Сяляне-слугі Беларусі другой паловы XVI — сярэдзіны XVIII ст.” з’яўляецца першым даследваннем сацыяльна-эканамічнага становішча сялян-слуг у дзяржаўных і прыватных уладаннях на тэрыторыі Беларусі ў другой палове XVI — сярэдзіне XVIII ст. У ёй даецца характарыстыка павіннасных комплексаў, паказваецца іх эвалюцыя, разглядаецца ступень забяспечанасці зямлёй сялян-слуг [12];
Кніга Ткачова М. А. “Замкі і людзі” прысвечана гісторыі ваеннай справы прыватнаўладальніцкіх паселішчаў Беларусі XIV—XVIII стст. [33];
Катлярчук А. С. у сваёй працы “Святочная культура ў гарадах Расіі і Беларусі XVII ст.: афіцыйныя цырымоніі і сялянская абраднасць” ставіў мэту - рэканструяваць складаны і маляўнічы свет афіцыйнай святочнай культуры ў гарадах Расіі і Беларусі ў XVII ст. на фоне этнічнай гісторыі двух народаў, раскрыць характар этнакультурных сувязяў беларускіх і рускіх гараджан, паказаць сувязь афіцыйных свят з народнай традыцыяй усходніх славян [17];
Манаграфія Штыхава Г. В. “Старажытны Полацк (IX—XIII стст.)” уяўляе сабой досвед гісторыка-археалагічнага даследавання аднаго з найстаражытнейшых гарадоў усходніх славян. У ёй асветлена сацыяльна-палітычная гісторыя старажытнага Полацка, дзейнасць веча. У працы абагульнены вялікі матэрыял археалагічных раскопак, паказана яркая матэрыяльная культура горада, усебакова ахарактарызаваны гаспадарчыя заняткі гараджан, іх побыт. У кнізе разгледжаны помнікі прыкладнога мастацтва, дробнай пластыкі, сфрагістыкі, эпіграфікі, манументальнай архітэктуры і жывапісу [35].
Для раскрыцця прадмета даследвання безумоўна важкім зяўляецца вызначэнне паняцця "матэрыяльная культура". Пад матэрыяльнай культурай у шырокім сэнсе неабходна разумець усе рэчавыя абекты (артэфакты), створаныя людзьмі ў працэсе жыццядзейнасці. Матэрыяльная культура складаецца з нерухомых і рухомых артэфактаў, з якіх асобна вылучаюцца рухомыя рэчы як часткі архітэктурных абектаў [13, с. 7].
Жыццёвая прастора насельніцтва - ступень арганізацыі і падначалення чалавекам навакольнай прасторы ў дакладна вызначаных межах, існаванне штучнага асяроддзя, прыстасаванага для жыцця, стварэнне разгалінаванай інфрастуктуры, для задавальнення штодзёных фізічных і духоўных патрэб індывідаў і сацыяльных супольнасцей у залежнасці ад ступені развіцця грамадства. Жыццёвая прастора насельніцтва ўключае у сябе такія кампаненты, як тапаграфічная стуктура, штучна створанае асяроддзе (абекты нерухомасці), рухомыя аб’екты, якія прыстасаваны для штодзённага жыцця і зяўляюцца яго арганічнай часткай [13, с. 7-8]........

Список использованной литературы

1. Алексеев Л.В. Мстиславский детинец в XII-XIV вв. (Археологическое исследование) // Российская археология. – 1995. – № 3. С. 60-76.
2. Археалогія Беларусі. У 4 т. / В. М. Ляўко [і інш.]; пад рэд. В. М. Ляўко [і інш.]. – Мінск: Беларуская навука, 2001. – Т. 4: Помнікі XIV – XVIII ст. – 597 с.
3. Гісторыя Беларусі: У 6 т. / Бохан Ю. [ і інш.]; рэд. кал.: Касцюк М. (гал. рэд.) [ і інш.] – Мінск: Экзоперспектива, 2008. – Т.2: Беларусь у перыяд Вялікага княства Літоўскага. – 688 с.; іл.
4. Гуревич Ф. Д. Древности Белорусского Понемонья. / Ф. Д. Гуревич; Академия наук СССР Институт археологии; отв. ред. П. И. Третьяков. – М. – Л.: Академия наук СССР, 1962. – 222 с.: ил.
5. Боккаччо Дж. Декамерон: пер. с итал. / Боккаччо Дж. – Москва: Художественная литература, 1989. – 671 с.
6. Бунин А.В. История градостроительного искусства: В 2 т. / Бунин А. В.; пад рэд.: Бунин А. В., Саваренская Т. Ф. – Минск: Строиздат., 1979. – Т.1: Градостроительсво рабовладельческого строя и феодализма. – 495 с.: ил.
7. Бубенька Т. С. Жыллё феадальнага Віцебска (па матэрыялах даследаванняў Ніжняга замка) / Т.С. Бубенька // Наш край: Гістарычна-культуралагічны зборнік. – Мінск, 1992. – С. 46-68.
8. Бубенько Т. С. Социотопографическая структура посада средневекового Витебска (Х — первая половина XIV в.) // Труды VI Международного конгресса славянской археологии. — Минск, 1997. — Т. 2: Славянский средневековый город. – С. 9-13.
9. Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 2 т. / пад рэд.: Пашкоў Г.П. – Мінск: БелЭн, 2005. – Т. 1: Абаленскі-Кандэнцыя. – 688 с:. іл.
10. Ганецкая І. У. Раскопкі ў Маладзечне // Гістарычна-археалагічны зборнік – Мінск, 1996 – №8. С. 66-84.
11. Голубеў В. Ф. Сельская абшчына ў Беларусi XVI—XVIII стст. / В. Ф. Голубеў; Нацыянальная акадэмiя навук Беларусi, Iнстытут гiсторыi. — Мінск: Беларуская навука, 2008. — 407 с.
12. Доўнар А.Б. Сяляне-слугі Беларусі другой паловы XVI-cярэдзіны XVIIIст. / А. Б. Доўнар. – Мінск: Беларуская навука, 2007. – 193 с.
13. Дук Д.У. Полацк XVI-XVIII стагоддзяў: нарысы тапаграфіі, гісторыі матэрыяльнай культуры і арганізацыі жыццёвай прасторы насельніцтва беларускага горада. – Наваполацк: ПДУ, 2007. – 268 с.
14. Дук Д. У. Полацк і палачане (IX – XVIII стст.) / Д. У. Дук. – Наваполацк: ПДУ, 2010. – 180 с.
15. Егоров Ю.А. Градостроительство Белоруссии / Академия наук СССР, Институт истории искусств. - Москва: Государственное издательство литературы по строительству и архитектуре, 1954. – 282 с., ил.
16. Квитницкая Е.Д. Центры городов Белоруссии в XVI – первой половине XIX в. // Архитектурное наследство: Самобытность и влияние в зодчестве народов СССР: Сб.ст. – Минск: Стройиздат, 1983. – Вып.31. – С. 28-50.
17. Котлярчук А.С. Праздничная культура в городах России и Белоруссии XVIIв.: официальные церемонии и крестьянская обрядность. / А. С. Котлярчук. – Спб.: Петербургское Востоковедение, 2001. – 240 с.
18. Краўцэвіч А. К. Гарады і замкі Беларускага Панямоння XIV—XVIII стст.: Планіроўка, культурны слой / А. К. Краўцэвіч. – Мінск: Навука і тэхніка, 1991. – 171 с.
19. Левко О.Н. Витебск XIV-XVIII вв.: (Стратиграфия, хронология, социально-историческая топография и технология производств) / О. Н. Левко. – Минск: Наука и техника, 1984. – 120 с.
20. Левко О. Н. Средневековая Орша и ее округа (историко-археологический очерк). – Орша, 1993. – 51 c.
21. Локотко А.И. Белорусское народное зодчество: середина XIX-XX вв. / А.И. Локотко. Минск: Наука и техника, 1991. – 287 с., ил.
22. Лысенко П. Ф. Берестье / П. Ф. Лысенко. – Минск: Наука и техника, 1985. – 399 с.
23. Мокеев Г. Я. Черты своеобразия в структурах городов восточных и западных славян // Архитектурное наследство. – Москва: Стройиздат., 1975. – №. 23. – С. 3-13
24. Піваварчык С. Археалогія Беларусі: У 2-х ч. / Піваварчык С. А., Семянчук Г. М. – Гродна: Гродненскі дзяржаўны ўніверсітэт, 1997. – Ч.2.: Эпоха сярэднявечча. – 192 с.
25. Позняк З. С. Раскопки в Гродненской области // Археологические Открытия 1983 года. - Москва, 1985. – 404 с.
26. Русов


Перейти к полному тексту работы


Скачать работу с онлайн повышением уникальности до 90% по antiplagiat.ru, etxt.ru или advego.ru


Смотреть похожие работы


* Примечание. Уникальность работы указана на дату публикации, текущее значение может отличаться от указанного.